Kilkadziesi\u0105t lat po \u015bmierci Johna Lennona (zamach na niego, obok pierwszej pielgrzymki Jana Paw\u0142a II do Polski i zamieszek na ulicach Cz\u0119stochowy w sierpniu 1980, stanowi jedno z historycznych wydarze\u0144, kt\u00f3re s\u0105 najwcze\u015bniejszymi wspomnieniami z mojego dzieci\u0144stwa) doczekali\u015bmy si\u0119 w tym tygodniu premiery najnowszej i pewnie ostatniej piosenki zespo\u0142u The Beatles. Psychodeliczna ballada „Now and Then” zosta\u0142a nagrana w domowych warunkach na kasecie magnetofonowej w 1977 roku w Nowym Jorku i by\u0142a jedn\u0105 z piosenek, kt\u00f3rych Lennon nigdy nie uko\u0144czy\u0142 ani nie wyda\u0142 komercyjnie.<\/p>\n\n\n\n
Przekazana przez wdow\u0119 po Lennonie, Yoko Ono, kaseta sta\u0142a si\u0119 przedmiotem zainteresowania pozosta\u0142ych cz\u0142onk\u00f3w zespo\u0142u The Beatles w roku 1995, ale kiepska jako\u015b\u0107 nagrania i brak mo\u017cliwo\u015bci odseparowania \u015bcie\u017cki d\u017awi\u0119kowej fortepianu od \u015bcie\u017cki wokalnej sprawi\u0142y, \u017ce prace nad wypuszczeniem singla wstrzymano, a wreszcie od\u0142o\u017cono na p\u00f3\u0142k\u0119. Dopiero technologiczna rewolucja, jakiej \u015bwiadkami jeste\u015bmy w ostatnim czasie, i zastosowanie sztucznej inteligencji, pozwoli\u0142y doprowadzi\u0107 nagranie do takiego stanu, w kt\u00f3rym mo\u017cna je by\u0142o wreszcie opublikowa\u0107 – z udzia\u0142em Paula McCartneya i Ringo Starra, ostatnich \u017cyj\u0105cych cz\u0142onk\u00f3w zespo\u0142u, z wykorzystaniem nagra\u0144 George’a Harrisona z 1995 i z dodatkowymi s\u0142owami autorstwa McCartneya.<\/p>\n\n\n\n
Ale nie pisa\u0142bym o tym tutaj, gdybym nie chcia\u0142 poruszy\u0107 pewnej kwestii j\u0119zykowej. Zauwa\u017cy\u0142em w polskich mediach, \u017ce zachwycaj\u0105cy si\u0119 niezaprzeczalnym fenomenem tej nieco infantylnej, ale mi\u0142ej piosenki zza grobu i w gruncie rzeczy majstersztykiem w rodz\u0105cej si\u0119 na naszych oczach sztuce deep fake’\u00f3w dziennikarze, w tym tak\u017ce najbardziej cenieni dziennikarze muzyczni, dopatruj\u0105c si\u0119 mistycznych i profetycznych talent\u00f3w u Lennona, zdaj\u0105 si\u0119 nie rozumie\u0107 tytu\u0142u piosenki albo nie zwracaj\u0105 uwagi na jej s\u0142owa. „Now and Then” to wprawdzie dos\u0142ownie „Teraz i wtedy”, albo – jak twierdzi Google Translate – „Teraz i p\u00f3\u017aniej”, ale wystarczy si\u0119 ws\u0142ucha\u0107 w tekst piosenki, by zrozumie\u0107, \u017ce tutaj ma znaczenie podobne, jak we frazie „every now and then”, czy te\u017c „every now and then and again”, czyli „czasami”, „od czasu do czasu”, „sporadycznie”.<\/p>\n\n\n\n
Wys\u0142a\u0142em wczoraj moim studentom pytanie, jak rozumiej\u0105 tytu\u0142 piosenki „Now and Then” i jak by go przet\u0142umaczyli na j\u0119zyk polski. W ci\u0105gu minuty otrzyma\u0142em odpowied\u017a, \u017ce „od czasu do czasu”. Mo\u017ce legendom polskiego dziennikarstwa muzycznego przyda\u0142aby si\u0119 lekcja angielskiego u Olafa lub innego studenta Wydzia\u0142u Mechanicznego Politechniki Krakowskiej? A mo\u017ce po prostu nie ws\u0142uchali si\u0119 w s\u0142owa piosenki, kt\u00f3rej wypuszczenie komentowali dla wszystkich polskich medi\u00f3w?<\/p>\n\n\n\n
Co ciekawe, DeepL radzi sobie z tym idiomem i jako pierwsze sugerowane t\u0142umaczenie, bez podania kontekstu, proponuje „od czasu do czasu”. Ba, chocia\u017c zwykle si\u0119 pastwi\u0119 nad Bingiem<\/a>, tym razem Bing si\u0119 w og\u00f3le nie bawi w dwuznaczno\u015bci i podaje w\u0142a\u015bciwe t\u0142umaczenie.<\/p>\n\n\n\n