{"id":5597,"date":"2022-03-20T10:42:46","date_gmt":"2022-03-20T09:42:46","guid":{"rendered":"http:\/\/www.anglista.edu.pl\/?p=5597"},"modified":"2022-03-21T09:17:57","modified_gmt":"2022-03-21T08:17:57","slug":"przed-wojna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.anglista.edu.pl\/?p=5597","title":{"rendered":"Przed wojn\u0105…"},"content":{"rendered":"\n

Od kilku tygodni trwa wojna. Nic na ten temat nie pisa\u0142em, ale co mo\u017cna napisa\u0107? Jakie s\u0142owa mog\u0105 wyrazi\u0107 to, co czujemy, co my\u015blimy? Jakie s\u0142owa mog\u0105 skomentowa\u0107 to, co dzieje si\u0119 tak bezrozumnie, tak bezsensownie?<\/p>\n\n\n\n

Wyobra\u017a sobie, \u017ce przychodzisz na pierwsze zaj\u0119cia w semestrze letnim ze studentami, z kt\u00f3rymi od paru tygodni si\u0119 nie widzia\u0142e\u015b, i \u015bwiat zmieni\u0142 si\u0119 przez te par\u0119 tygodni nie do poznania. W styczniu martwili\u015bmy si\u0119, jakie b\u0119d\u0105 proporcje mi\u0119dzy zaj\u0119ciami zdalnymi a stacjonarnymi w nauczaniu hybrydowym, a na pierwszych zaj\u0119ciach w semestrze letnim nagle ca\u0142kiem serio rozmawiamy o \u015bmierci, o zabijaniu, o rzeczach, kt\u00f3rych w styczniu, przed sesj\u0105, w og\u00f3le si\u0119 nie spodziewali\u015bmy.<\/p>\n\n\n\n

Wyobra\u017a sobie, \u017ce przychodzisz na zaj\u0119cia i jeden z Twoich student\u00f3w \u0142\u0105czy si\u0119 na nie z Ukrainy. Pytasz go, czy jest bezpieczny, czy czego\u015b potrzebuje, kiedy wraca do Krakowa. A on Ci m\u00f3wi, \u017ce nie wraca, \u017ce przyszed\u0142 si\u0119 po\u017cegna\u0107, bo idzie na wojn\u0119. Co mo\u017cna powiedzie\u0107 w takiej sytuacji?<\/p>\n\n\n\n

Wyobra\u017a sobie, \u017ce Tw\u00f3j student z Charkowa przychodzi na zaj\u0119cia i wiesz, \u017ce jego dom zosta\u0142 zr\u00f3wnany z ziemi\u0105, a jego rodzina zabita. Wiesz to od innych student\u00f3w, bo on sam zachowuje si\u0119 tak, \u017ce trudno si\u0119 domy\u015bli\u0107, \u017ce cokolwiek si\u0119 sta\u0142o. Wszyscy inni p\u0142acz\u0105 albo s\u0105 sparali\u017cowani.<\/p>\n\n\n\n

Wyobra\u017a sobie, \u017ce jeste\u015b wychowawc\u0105 klasy maturalnej w technikum w du\u017cym mie\u015bcie na wschodzie Polski i \u017ce nagle czterech Ukrai\u0144c\u00f3w z Twojej klasy znika bez po\u017cegnania, bo pojechali do domu bi\u0107 si\u0119 na wojnie. Kilka tygodni temu zastanawiali\u015bcie si\u0119, czy mo\u017cna zrobi\u0107 studni\u00f3wk\u0119 w czasie pandemii, dzi\u015b kilka os\u00f3b z klasy wyjecha\u0142o na wojn\u0119 i nie ma z nimi kontaktu.<\/p>\n\n\n\n

W kilku grupach zwr\u00f3cili\u015bmy uwag\u0119 na to, \u017ce zacz\u0119li\u015bmy u\u017cywa\u0107 frazy „before the war” („przed wojn\u0105”) w zupe\u0142nie innym znaczeniu, ni\u017c jeszcze kilka tygodni temu. Przeszli\u015bmy nad tym do porz\u0105dku dziennego. Do niedawna „przed wojn\u0105” oznacza\u0142o dwudziestolecie mi\u0119dzywojenne sprzed stu lat, dzi\u015b jest to dla nas synonimiczne z powiedzeniem „w styczniu” czy „w ubieg\u0142ym roku”.<\/p>\n\n\n\n

Ale r\u00f3wnie zdumiewaj\u0105ce jest, jak niewiele si\u0119 zmieni\u0142o przez te sto lat. Wojna sprawia, \u017ce nabiera si\u0119 dystansu do wydarze\u0144 zar\u00f3wno bie\u017c\u0105cych, jak i przesz\u0142ych. Zauwa\u017cy\u0142em, \u017ce ca\u0142kowicie przedefiniowa\u0142y si\u0119 moje relacje z lud\u017ami – bliskimi i dalszymi. Rozmawiamy zupe\u0142nie innym j\u0119zykiem i o innych rzeczach. Ale zupe\u0142nie inaczej patrz\u0119 te\u017c teraz na ulotne i fragmentaryczne pozosta\u0142o\u015bci po rodzinie i krewnych, kt\u00f3rych ju\u017c z nami nie ma, ale kt\u00f3rzy \u017cyli podczas poprzedniej wojny. Zaczynam coraz bardziej rozumie\u0107, dlaczego nie m\u00f3wili nam o swoich do\u015bwiadczeniach, dlaczego pewnych rzeczy nie dali nam rady przekaza\u0107, cho\u0107 dzi\u015b pewnie by nam si\u0119 przyda\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

Moja Babcia ze strony Mamy, Marta<\/a>, sp\u0119dzi\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 wojny w Warszawie. Widzia\u0142a Niemca, kt\u00f3ry wzi\u0105\u0142 \u017cydowskie dziecko za n\u00f3\u017cki i roztrzaska\u0142 mu g\u0142ow\u0119 o mur. Ucieka\u0142a pieszo z Warszawy do Cz\u0119stochowy po Powstaniu z gromadk\u0105 dzieci, po drodze pomogli jej (podw\u00f3zk\u0105 lub dokarmianiem) Niemcy, ale \u017caden Polak. Mia\u0142a takie do\u015bwiadczenia, pami\u0119ta\u0142a takie rzeczy, a jednak najwi\u0119ksz\u0105 traum\u0105 z poprzedniej wojny dla mojej Babci pozosta\u0142o wyzwolenie Cz\u0119stochowy przez Rosjan w styczniu 1945 roku. Babcia nigdy nie powiedzia\u0142a, jakim cudem jej koszula nocna zosta\u0142a za\u0142o\u017cona przez \u017con\u0119 rosyjskiego oficera podczas zwyci\u0119skiej defilady, mog\u0119 si\u0119 tylko domy\u015bla\u0107.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

M\u00f3j Dziadek ze strony Ojca, Piotr, by\u0142 w Granatowej Policji. Nie wiem, na ile pomaga\u0142 w eksterminacji cz\u0119stochowskich \u017byd\u00f3w, na ile uczestniczy\u0142 w rabowaniu i przejmowaniu ich maj\u0105tku. To by\u0142 w naszej rodzinie temat tabu i w\u0142a\u015bciwie chyba bym nawet o tym nie wiedzia\u0142, gdyby nie to, \u017ce m\u00f3j Ojciec, Rajmund<\/a>, mia\u0142 po wojnie pod g\u00f3rk\u0119 i z uwagi na histori\u0119 Dziadka nigdy nie m\u00f3g\u0142 awansowa\u0107 w wojsku i pozosta\u0142 na zawsze szeregowcem.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Nie oceniam Dziadka. Poczyta\u0142em troch\u0119 i rozumiem, \u017ce to nie by\u0142y \u0142atwe decyzje i \u017ce nie spos\u00f3b nam m\u00f3wi\u0107, co by\u015bmy zrobili na ich miejscu albo co oni powinni byli zrobi\u0107. M\u00f3j Tata, kt\u00f3ry by\u0142 nastoletnim szczylem, dobrze \u017cy\u0142 z Niemcami stacjonuj\u0105cymi w klasztorze ojc\u00f3w jezuit\u00f3w tu\u017c za p\u0142otem. Malowa\u0142 im kaloryfery w kinie, dzi\u0119ki czemu m\u00f3g\u0142 obejrze\u0107 pierwszy w \u017cyciu film i to za darmo. Uciekaj\u0105cy w styczniu 1945 Niemiec zostawi\u0142 Tacie narty, na kt\u00f3rych jeszcze ja uczy\u0142em si\u0119 kilka dekad p\u00f3\u017aniej je\u017adzi\u0107. Kt\u00f3rego\u015b dnia wr\u00f3ci\u0142em ze szko\u0142y i Tata kaza\u0142 mi spali\u0107 te narty. Nie rozumia\u0142em wtedy, czemu, czu\u0142em si\u0119 pokrzywdzony, oszukany. Dzisiaj ju\u017c chyba rozumiem. W dniach tu\u017c przed tym niepoj\u0119tym w\u00f3wczas dla mnie nakazem zniszczenia nart \u0107wiczy\u0142em jazd\u0119 na nartach tu\u017c za oknem wujka W\u0142adka, starszego Brata mojego Ojca. Wujek W\u0142adek, kt\u00f3ry by\u0142 doros\u0142ym m\u0119\u017cczyzn\u0105 podczas wojny, by\u0142 zes\u0142any na roboty w g\u0142\u0105b Rzeszy. M\u00f3j Tata i jego starsze rodze\u0144stwo mieli zupe\u0142nie inne do\u015bwiadczenia z hitlerowcami podczas wojny, a im wi\u0119cej czytam o Granatowej Policji, tym wi\u0119cej z tego rozumiem, a przynajmniej si\u0119 domy\u015blam.<\/p>\n\n\n\n

Czuj\u0119 potworn\u0105 bezsilno\u015b\u0107. Czuj\u0119, \u017ce – podobnie jak moi rodzice i dziadkowie – nie mamy wi\u0119kszego wp\u0142ywu na to, co si\u0119 wok\u00f3\u0142 nas dzieje. Jeste\u015bmy trybikami w bezrozumnej machinie. Cokolwiek zrobimy, cokolwiek powiemy, nie ma tak naprawd\u0119 wi\u0119kszego znaczenia. To, \u017ce w ostatnim tygodniu zaj\u0119\u0107 w semestrze zimowym nie spodziewali\u015bmy si\u0119 w og\u00f3le, jak \u015bwiat si\u0119 zmieni i o czym b\u0119dziemy rozmawia\u0107 na pierwszych zaj\u0119ciach w semestrze letnim, zniech\u0119ca mnie do prognozowania przysz\u0142o\u015bci. Trudno si\u0119 zdoby\u0107 na najmniejsze nawet oznaki optymizmu.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Od kilku tygodni trwa wojna. Nic na ten temat nie pisa\u0142em, ale co mo\u017cna napisa\u0107? Jakie s\u0142owa mog\u0105 wyrazi\u0107 to, co czujemy, co my\u015blimy? Jakie s\u0142owa mog\u0105 skomentowa\u0107 to, co dzieje si\u0119 tak bezrozumnie, tak bezsensownie? Wyobra\u017a sobie, \u017ce przychodzisz na pierwsze zaj\u0119cia w semestrze letnim ze studentami, z kt\u00f3rymi od paru tygodni si\u0119 nie… Czytaj dalej Przed wojn\u0105…<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_crdt_document":"","footnotes":""},"categories":[793],"tags":[1291,749,1292,1293,1289,70,556,1017,553,38,525,123,538],"class_list":["post-5597","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-historia","tag-charkow","tag-czestochowa","tag-kijow","tag-lwow","tag-marta-bociek","tag-niemcy","tag-piotr-maly","tag-powstanie-warszawskie","tag-rajmund-maly","tag-rosja","tag-ukraina","tag-warszawa","tag-wojna","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.anglista.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5597","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.anglista.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.anglista.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anglista.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anglista.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5597"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.anglista.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5597\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.anglista.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5597"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anglista.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5597"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anglista.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5597"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}