{"id":5084,"date":"2019-12-02T13:07:59","date_gmt":"2019-12-02T12:07:59","guid":{"rendered":"http:\/\/www.anglista.edu.pl\/?p=5084"},"modified":"2019-12-02T13:10:20","modified_gmt":"2019-12-02T12:10:20","slug":"tomato-tomato","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.anglista.edu.pl\/?p=5084","title":{"rendered":"Tomato tomato"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zainspirowany komentarzem kolejnego by\u0142ego studenta (dzi\u0119kuj\u0119, \u0141ukasz), postanowi\u0142em od\u015bwie\u017cy\u0107 troch\u0119 to, co o wymowie fundamentalnego w \u017cyciu informatyka wyrazu <em>data <\/em>ju\u017c napisa\u0142em kiedy\u015b na blogu.<\/p>\n\n\n\n<center><iframe loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/TDpmeL3rZKA\" allow=\"accelerometer; autoplay; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen=\"\" width=\"560\" height=\"315\" frameborder=\"0\"><\/iframe><\/center>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W \u015bwiecie angloj\u0119zycznym mo\u017cna si\u0119 zetkn\u0105\u0107 z co najmniej trzema r\u00f3wnorz\u0119dnie funkcjonuj\u0105cymi wersjami wymowy wyrazu <em>data.<\/em> I tak mamy: [\u02c8de\u026at\u0259], z samog\u0142osk\u0105 w pierwszej sylabie tak\u0105, jak w pierwszej sylabie wyrazu <em>crater<\/em>, [\u02c8d\u00e6t\u0259], z samog\u0142osk\u0105 w pierwszej sylabie tak\u0105, jak w wyrazie <em>matter<\/em>, a tak\u017ce [d\u0251\u02d0t\u0259], z samog\u0142osk\u0105 w pierwszej sylabie tak\u0105, jak w wyrazie <em>smarter<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Do tego dochodzi jeszcze ca\u0142y szereg r\u00f3\u017cnic regionalnych w wymowie sp\u00f3\u0142g\u0142oski [t], kt\u00f3ra u Amerykan\u00f3w jest wyra\u017anie bli\u017csza [d], podobnie jak to jest w wyrazach <em>daughter, water <\/em>itp.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najbardziej uzasadniona etymologicznie wydaje si\u0119 forma ostatnia, popularna w Australii, a w Wielkiej Brytanii postrzegana za bardziej formaln\u0105, czyli [d\u0251\u02d0t\u0259]. <em>Data <\/em>to przecie\u017c liczba mnoga od <em>datum, <\/em>wi\u0119c wydawa\u0142oby si\u0119, \u017ce wyrazy te powinno si\u0119 wymawia\u0107 w analogiczny spos\u00f3b. Pytanie, na ile cz\u0119sto &#8211; m\u00f3wi\u0105c <em>data &#8211; <\/em>mamy naprawd\u0119 na my\u015bli liczb\u0119 mnog\u0105 od <em>datum. <\/em>I czy traktujemy <em>data <\/em>jako angielski wyraz pochodzenia \u0142aci\u0144skiego, czy nadal jeszcze jako \u0142aci\u0144ski wyraz funkcjonuj\u0105cy w j\u0119zyku angielskim.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">J\u0119zyk si\u0119 zmienia i w wyrazach pochodzenia obcego zupe\u0142nie naturalne zdaje si\u0119 ewoluowanie wymowy tych wyraz\u00f3w w kierunku bardziej przyjaznej i naturalnej dla rodzimego u\u017cytkownika wersji. Ze stosunkowo m\u0142odych przyk\u0142ad\u00f3w, bardzo dobitnym jest tutaj wyraz pochodzenia francuskiego, <em>garage, <\/em>kt\u00f3rego pierwotna, bliska francuskiej wymowa  [\u0261\u00e6&#8217;r\u0251\u02d0\u0292] , jest nadal najpowszechniejsz\u0105, ale s\u0142owniki podaj\u0105 ju\u017c i tak\u0105, w kt\u00f3rej ostatnia sp\u00f3\u0142g\u0142oska to [d\u0292], a akcent uleg\u0142 przesuni\u0119ciu [ \u02c8\u0261\u00e6\u0279\u0251\u02d0(d)\u0292 ], i tak\u0105, kt\u00f3ra brzmi ju\u017c zupe\u0142nie nie jak jej fracuski pierwowz\u00f3r, to jest [\u02c8\u0261\u00e6\u0279\u026ad\u0292]. Jak wida\u0107 na przyk\u0142adzie wyrazu <em>age, <\/em>wyrazy pochodzenia francuskiego s\u0105 bardzo podatne na dostosowywanie si\u0119 do angloj\u0119zycznego aparatu mowy. Wyrazy zapo\u017cyczone z \u0142aciny i greki te\u017c si\u0119 z czasem zmieniaj\u0105, ale czy s\u0142yszeli\u015bcie kiedy\u015b, by kto\u015b m\u00f3wi\u0142 <em>drama <\/em>przez [ei]?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W\u015br\u00f3d informatyk\u00f3w najpopularniejsza jest wersja pierwsza, czyli [\u02c8de\u026at\u0259]. Ale nawet ci z nich, kt\u00f3rzy s\u0105 rodzimymi u\u017cytkownikami j\u0119zyka angielskiego, nie kwestionuj\u0105 prawid\u0142owo\u015bci innych form, a bywa, \u017ce zauwa\u017caj\u0105 u siebie dziwn\u0105 tendencj\u0119, by sam wyraz <em>data <\/em>wymawia\u0107 [\u02c8de\u026at\u0259], ale gdy stanowi on przedrostek jakiego\u015b rzeczownika z\u0142o\u017conego, np. <em>database, <\/em>m\u00f3wi\u0105 ju\u017c [&#8217;d\u0251\u02d0t\u0259beis]. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wydaje si\u0119, \u017ce ta pierwsza forma, [\u02c8de\u026at\u0259], jest najpopularniejsza i \u017ce w tym kierunku w og\u00f3le ewoluuje wymowa tego wyrazu, a proces ewolucji przebiega tutaj w du\u017co szybszym tempie, ni\u017c ewolucja <em>garage <\/em>w kierunku [\u02c8\u0261\u00e6\u0279\u026ad\u0292]. Ale &#8211; p\u00f3ki co &#8211; nie ma si\u0119 co upiera\u0107 przy jednej jedynej prawid\u0142owej formie wymowy kt\u00f3regokolwiek z tych wyraz\u00f3w, podobnie jak nie ma co liczy\u0107 na to, \u017ce b\u0119dzie ono wymawiane identycznie w sytuacjach codziennych, potocznych, co na konferencjach naukowych gromadz\u0105cych statystyk\u00f3w. Albo \u017ce kto\u015b z Nowej Zelandii b\u0119dzie u\u017cywa\u0142 wyrazu <em>data <\/em>w ten sam spos\u00f3b, co kto\u015b ze Stan\u00f3w Zjednoczonych albo z Londynu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">We <a href=\"https:\/\/www.anglista.edu.pl\/?p=3492\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" aria-label=\"wpisie o mitach w wymowie informatyk\u00f3w (opens in a new tab)\">wpisie o mitach w wymowie informatyk\u00f3w<\/a> zebra\u0142em informacje o wymowie <em>data <\/em>jaki\u015b czasem temu i uj\u0105\u0142em to w ten spos\u00f3b:  <em>Wi\u0119kszo\u015b\u0107 informatyk\u00f3w m\u00f3wi [\u02c8de\u026at\u0259]. Gdy padnie inna wymowa, cz\u0119\u015b\u0107 z  nich waha si\u0119, czy pope\u0142niono b\u0142\u0105d, a cz\u0119\u015b\u0107 wzdryga si\u0119 wr\u0119cz s\u0142ysz\u0105c  [\u02c8d\u00e6t\u0259] albo [\u02c8d\u0251\u02d0t\u0259]. Tymczasem wszystkie sposoby wymowy s\u0105 poprawne i  nawet to, jakoby wynikaj\u0105ce z kontekstu r\u00f3\u017cnice w znaczeniu wyrazu (data&nbsp;jest rzeczownikiem w liczbie mnogiej, je\u015bli odpowiada pojedynczemu rzeczownikowi&nbsp;datum,&nbsp;i u\u017cywane jest w liczbie mnogiej g\u0142\u00f3wnie w kontekstach naukowych) mia\u0142y  wp\u0142yw na to, jak ten wyraz si\u0119 wymawia, to nie znajduj\u0105cy pokrycia w  rzeczywisto\u015bci stereotyp. Najpowszechniej wyst\u0119puj\u0105ca wymowa, [\u02c8de\u026at\u0259],  jest pospolita w Wielkiej Brytanii, w Stanach i w Irlandii. Z kolei  [\u02c8d\u00e6t\u0259], z d\u017awi\u0119kiem \u00e6 takim jak w wyrazie cat, to  wymowa spotykana w Stanach i Irlandii, a [\u02c8d\u0251\u02d0t\u0259] mo\u017cna us\u0142ysze\u0107 w  Australii, Nowej Zelandii, a tak\u017ce \u2013 w bardziej formalnych kontekstach \u2013  w Wielkiej Brytanii. <\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Zainspirowany komentarzem kolejnego by\u0142ego studenta (dzi\u0119kuj\u0119, \u0141ukasz), postanowi\u0142em od\u015bwie\u017cy\u0107 troch\u0119 to, co o wymowie fundamentalnego w \u017cyciu informatyka wyrazu data ju\u017c napisa\u0142em kiedy\u015b na blogu. W \u015bwiecie angloj\u0119zycznym mo\u017cna si\u0119 zetkn\u0105\u0107 z co najmniej trzema r\u00f3wnorz\u0119dnie funkcjonuj\u0105cymi wersjami wymowy wyrazu data. I tak mamy: [\u02c8de\u026at\u0259], z samog\u0142osk\u0105 w pierwszej sylabie tak\u0105, jak w pierwszej sylabie&hellip; <a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/www.anglista.edu.pl\/?p=5084\">Czytaj dalej <span class=\"screen-reader-text\">Tomato tomato<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[586],"tags":[1216,982],"class_list":["post-5084","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-angielski-2","tag-data","tag-wymowa","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.anglista.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5084","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.anglista.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.anglista.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anglista.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anglista.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5084"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.anglista.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5084\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.anglista.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5084"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anglista.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5084"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anglista.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5084"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}