{"id":440,"date":"2014-12-25T20:24:00","date_gmt":"2014-12-25T19:24:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.anglista.org\/wordpress\/?p=440"},"modified":"2014-12-25T20:22:09","modified_gmt":"2014-12-25T19:22:09","slug":"po-drugiej-stronie-lustra","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.anglista.edu.pl\/?p=440","title":{"rendered":"Po drugiej stronie lustra"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Po wyjechaniu z Eurotunelu Janina czuje si\u0119 nieswojo, bo autobus porusza si\u0119 w ruchu lewostronnym. Niby si\u0119 wie, ale co innego by\u0107 na to przygotowanym, a co innego odczu\u0107 to na w\u0142asnej sk\u00f3rze, b\u0119d\u0105c przyzwyczajonym do ruchu prawostronnego.
Uspokajam Janin\u0119, \u017ce widocznie dlatego autobus jedzie lewym pasem, \u017ce znalaz\u0142 si\u0119 po drugiej stronie lustra, w krainie czar\u00f3w. Jacek t\u0142umaczy, \u017ce zosta\u0142 „przez widnokr\u0105g zdarze\u0144 wci\u0105gni\u0119ty przez czarn\u0105 dziur\u0119, w kt\u00f3rej si\u0142a grawitacyjna zd\u0105\u017ca asymptotycznie do niesko\u0144czono\u015bci”. Ta brzmi\u0105ca do\u015b\u0107 ponuro interpretacja ma te\u017c wyja\u015bnia\u0107, dlaczego wszystkich ostatnio ci\u0105gnie do Anglii.
Warto jednak u\u015bwiadomi\u0107 sobie, \u017ce po lewej stronie drogi je\u017adzi jedna czwarta \u015bwiata, nie tylko by\u0142e kolonie brytyjskie, a w dodatku – z racjonalnego i historycznego punktu widzenia – jest to rozwi\u0105zanie logiczne i uzasadnione. \u015amiem twierdzi\u0107, \u017ce gdyby prawo naturalne kierowa\u0142o ruchem drogowym, wszyscy je\u017adziliby\u015bmy lew\u0105 stron\u0105 drogi. Tak pono\u0107 te\u017c uwa\u017ca\u0142 papie\u017c Bonifacy w 1300 roku.
Ustalono, \u017ce w Staro\u017cytnym Rzymie wojska porusza\u0142y si\u0119 lew\u0105 stron\u0105 drogi. W rz\u0105dz\u0105cym si\u0119 brutalnymi prawami spo\u0142ecze\u0144stwie feudalnym podr\u00f3\u017cowanie po lewej stronie by\u0142o kwesti\u0105 rozs\u0105dku – prawor\u0119czny podr\u00f3\u017cny mijaj\u0105c si\u0119 z obcym na odludziu niejednokrotnie zaciska\u0142 d\u0142o\u0144 na r\u0119koje\u015bci no\u017ca i oczywiste by\u0142o, \u017ce r\u0119ka z no\u017cem powinna by\u0107 pomi\u0119dzy nim samym a potencjalnie niebezpiecznym wsp\u00f3\u0142u\u017cytkownikiem drogi. W turniejach rycerskich walcz\u0105cy konno rycerze z kopiami pod prawym ramieniem mijali si\u0119 w naturalny spos\u00f3b tak, \u017ce ka\u017cdy z nich mia\u0142 przeciwnika po swojej prawej stronie.
Powszechny ruch prawostronny w ca\u0142ej Europie pojawi\u0142 si\u0119 zdaniem niekt\u00f3rych historyk\u00f3w w zasadzie tylko dlatego, \u017ce Napoleon by\u0142 ma\u0144kutem i jego armie musia\u0142y maszerowa\u0107 praw\u0105 stron\u0105, je\u015bli mia\u0142 on trzyma\u0107 szabl\u0119 po odpowiedniej stronie, zgodnie z zasad\u0105 \u015bredniowiecznych turniej\u00f3w rycerskich. Ruch prawostronny by\u0142 te\u017c wyrazem rewolucyjnego odwracania zastanego porz\u0105dku i wraz z napoleo\u0144skimi podbojami upowszechni\u0142 si\u0119 w ca\u0142ej Europie. Podzia\u0142 Europy na lewostronn\u0105 i prawostronn\u0105 w zasadach ruchu drogowego przez ponad sto lat odzwierciedla\u0142 podzia\u0142y polityczne i militarne czas\u00f3w Napoleona.
Mniej z\u0142o\u015bliwi historycy twierdz\u0105, \u017ce ruch lewostronny w Anglii utrzyma\u0142 si\u0119 dzi\u0119ki jej prowincjonalizmowi i ub\u00f3stwu. W osiemnastowiecznej Francji do powoz\u00f3w zaprz\u0119gano cz\u0119sto wi\u0119ksz\u0105 ilo\u015b\u0107 koni ustawianych w pary i aby kierowa\u0107 takim zaprz\u0119giem, siada\u0142o si\u0119 na koniu po lewej stronie, \u017ceby – trzymaj\u0105c w prawej r\u0119ce bicz – panowa\u0107 nad pozosta\u0142ymi zwierz\u0119tami w zaprz\u0119gu. Naturalne by\u0142o, i\u017c siedz\u0105c po lewej stronie lepiej by\u0142o si\u0119 mija\u0107 jad\u0105c praw\u0105 stron\u0105 drogi, zapewnia\u0142o to bowiem lepsz\u0105 widoczno\u015b\u0107 i zapobiega\u0142o zderzeniom i otarciom. W Anglii nie u\u017cywano tak du\u017cych zaprz\u0119g\u00f3w i wo\u017anica siedzia\u0142 na specjalnym krze\u015ble zamontowanym u szczytu powozu. Co wi\u0119cej, siedzia\u0142 zwykle po prawej stronie, by nie ok\u0142ada\u0107 razami przewo\u017conego \u0142adunku, gdy zamachiwa\u0142 si\u0119 do uderzenia konia, praktyka mijania si\u0119 na drodze nie wymusi\u0142a wi\u0119c zmiany naturalnego zwyczaju jazdy lew\u0105 stron\u0105 drogi.
W Ameryce, stany po\u0142udniowe i kanadyjski Quebec zosta\u0142y skolonizowane przez Francj\u0119, Nowy Amsterdam (czyli Nowy Jork) przez Holendr\u00f3w, Ameryka Po\u0142udniowa i \u015brodkowa zosta\u0142y w du\u017cej cz\u0119\u015bci opanowane przez Hiszpan\u00f3w (Portugalczycy do lat dwudziestych XX wieku je\u017adzili lew\u0105 stron\u0105 drogi), Brytyjczycy stanowili wi\u0119c mniejszo\u015b\u0107 w kszta\u0142towaniu modelu ruchu ulicznego. Ruch prawostronny by\u0142 te\u017c swoist\u0105 manifestacj\u0105 niepodleg\u0142o\u015bci i uniezale\u017cnienia si\u0119 Stan\u00f3w Zjednoczonych od Imperium, jego przyj\u0119cie mia\u0142o wi\u0119c uzasadnienie w du\u017cym stopniu psychologiczne i patriotyczne. Z kolei historia motoryzacji przez d\u0142ugi czas by\u0142a tak jednoznacznie zwi\u0105zana z ameryka\u0144skim rynkiem samochodowym, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 kraj\u00f3w \u015bwiata podj\u0119\u0142a decyzj\u0119 o ruchu prawostronnym z konieczno\u015bci – Amerykanie produkowali wy\u0142\u0105cznie samochody z kierownic\u0105 po lewej stronie (oczywi\u015bcie nie od razu: kierownic\u0119 wynaleziono w roku 1898, wcze\u015bniejsze samochody mia\u0142y mechanizm steruj\u0105cy umieszczony centralnie, podobnie jak w powozie czy karocy, a siedzenie kierowcy po lewej stronie samochodu pojawi\u0142o si\u0119 w Fordzie T w roku 1908).
Ujednolicenie zasad ruchu drogowego wydaje si\u0119 przedsi\u0119wzi\u0119ciem tak wielkim, \u017ce wr\u0119cz niemo\u017cliwym do wykonania, jednak stosunkowo niedawno, bo w roku 1967, zmieniono ruch lewostronny na prawostronny w Szwecji. Co wi\u0119cej, w okresie przej\u015bciowym, gdy wszyscy powoli przyzwyczajali si\u0119 do je\u017cd\u017cenia po prawej stronie drogi, odnotowano znacz\u0105cy spadek w ilo\u015bci wypadk\u00f3w, co t\u0142umaczono zwi\u0119kszon\u0105 koncentracj\u0105 i uwag\u0105 kierowc\u00f3w.<\/p>\n

Ten wpis to odgrzewany kotlet sprzed sze\u015bciu lat.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Po wyjechaniu z Eurotunelu Janina czuje si\u0119 nieswojo, bo autobus porusza si\u0119 w ruchu lewostronnym. Niby si\u0119 wie, ale co innego by\u0107 na to przygotowanym, a co innego odczu\u0107 to na w\u0142asnej sk\u00f3rze, b\u0119d\u0105c przyzwyczajonym do ruchu prawostronnego.Uspokajam Janin\u0119, \u017ce widocznie dlatego autobus jedzie lewym pasem, \u017ce znalaz\u0142 si\u0119 po drugiej stronie lustra, w krainie… Czytaj dalej Po drugiej stronie lustra<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_crdt_document":"","footnotes":""},"categories":[393],"tags":[138,139,9,635,634,109,573],"class_list":["post-440","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-wakacje-2","tag-anglia","tag-francja","tag-historia","tag-jacek","tag-janina","tag-krosno","tag-transport","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.anglista.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/440","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.anglista.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.anglista.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anglista.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anglista.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=440"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.anglista.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/440\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.anglista.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=440"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anglista.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=440"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anglista.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=440"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}