M\u00f3j brat mieszka przy ulicy Czartoryskiego. Zastanawiam si\u0119, czy Rada Miasta Cz\u0119stochowy nie powinna si\u0119 zaj\u0105\u0107 zmian\u0105 nazwy ulicy, bo przecie\u017c ksi\u0105\u017c\u0119 Adam Jerzy Czartoryski i jego ob\u00f3z w otwarty spos\u00f3b krytykowali encyklik\u0119 papiesk\u0105 i namawiali do tego, by stawi\u0107 czo\u0142a ekskomunice, niczym Palikot w czasach wsp\u00f3\u0142czesnych.
9 czerwca 1832 roku, maj\u0105c w pe\u0142nej troski pami\u0119ci Powstanie Listopadowe, papie\u017c Grzegorz XVI skierowa\u0142 do polskich biskup\u00f3w sw\u00f3j pasterski list „Cum primum”, a w nim pot\u0119pia\u0142 anga\u017cowanie si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 powsta\u0144cz\u0105 i wzywa\u0142 do pos\u0142usze\u0144stwa wobec cara. Papie\u017c ten, znany r\u00f3wnie\u017c z pogl\u0105du, i\u017c kolej \u017celazna to droga do piek\u0142a, a tak\u017ce jako zagorza\u0142y przeciwnik o\u015bwietlania ulic w nocy, wystosowa\u0142 do polskich katolik\u00f3w takie oto nauki:<\/p>\n
\nDo wszystkich arcybiskup\u00f3w i biskup\u00f3w Kr\u00f3lestwa Polskiego. Czcigodni Bracia, pozdrowienie i apostolskie b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo. <\/span>
1. Gdy tylko dosz\u0142a do nas wie\u015b\u0107 o <\/span>strasznych kl\u0119skach<\/strong>, kt\u00f3re w roku ubieg\u0142ym kwitn\u0105ce wasze Kr\u00f3lestwo nawiedzi\u0142y, zaraz obudzi\u0142o si\u0119 w nas przypuszczenie, \u017ce one nie sk\u0105din\u0105d pochodz\u0105, jak od niekt\u00f3rych podst\u0119pu i k\u0142amstwa sprawc\u00f3w, kt\u00f3rzy pod pozorem religii w czasach naszych smutnych <\/span>przeciwko legalnej ksi\u0105\u017c\u0105t w\u0142adzy g\u0142ow\u0119 podnosz\u0105c, ojczyzn\u0119 swoj\u0105, spod nale\u017cnego pos\u0142usze\u0144stwa si\u0119 wy\u0142amuj\u0105c\u0105, bardzo ci\u0119\u017ck\u0105 \u017ca\u0142ob\u0105 okryli<\/strong>. My, gdy u st\u00f3p Najwy\u017cszego i Najlepszego Boga, kt\u00f3rego, chocia\u017c niegodni, na ziemi zast\u0119pujemy, \u0142zy jak najobfitsze ronili\u015bmy, ci\u0119\u017ckie op\u0142akuj\u0105c nieszcz\u0119\u015bcia, kt\u00f3rymi ta powierzona troskliwo\u015bci i u\u0142omno\u015bci naszej boskiej owczarni cz\u0119\u015b\u0107 nawiedzon\u0105 zosta\u0142a i gdy w pokorze serca naszego modlitw\u0105, westchnieniami i \u0142kaniami mi\u0142osierdzie Ojca usilnie przeb\u0142aga\u0107 starali\u015bmy si\u0119, a\u017ceby te wasze prowincje, tylu i takimi rozruchami wzburzone, danymi nam by\u0142o widzie\u0107 czym pr\u0119dzej uspokojone i<\/span> <\/span>pod legalnej w\u0142adzy pos\u0142usze\u0144stwo zwr\u00f3cone<\/strong>, postanowili\u015bmy zaraz, do Was, Wielebni Bracia, or\u0119dzie przes\u0142a\u0107, a\u017ceby\u015bcie poznali, \u017ce i my waszych nieszcz\u0119\u015b\u0107 ci\u0119\u017carem jeste\u015bmy dotkni\u0119ci i a\u017ceby pasterskiej waszej gorliwo\u015bci doda\u0107 co\u015b os\u0142ody i utwierdzi\u0107 Was w tym, i\u017c z ci\u0105g\u0142\u0105 i coraz usilniejsz\u0105 gorliwo\u015bci\u0105 powinni\u015bcie si\u0119 przyk\u0142ada\u0107 do obrony zdrowych zasad i do wpajania ich drogiemu waszemu klerowi i ludowi. <\/span>
2. Gdy jednak dowiedzieli\u015bmy si\u0119, i\u017c to nasze or\u0119dzie, z powodu bardzo ci\u0119\u017ckich czas\u00f3w, do Was nie dosz\u0142o, dlatego obecnie, gdy przy pomocy Bo\u017cej stosunki si\u0119 uspokoi\u0142y, powt\u00f3rnie Wielebni Bracia otwieramy Wam nasze serca, do gorliwo\u015bci i troskliwo\u015bci coraz wi\u0119cej, o ile tylko przy Pana Boga pomocy mo\u017cemy, zach\u0119caj\u0105c, a\u017ceby\u015bcie z ca\u0142\u0105 si\u0142\u0105 i wszelkimi sposobami od owczarni waszej odsuwali prawdziw\u0105 ubieg\u0142ych kl\u0119sk przyczyn\u0119. O to zw\u0142aszcza ze szczeg\u00f3ln\u0105 pilno\u015bci\u0105 i gorliwo\u015bci\u0105 stara\u0107 si\u0119 macie, by podst\u0119pni ludzie i nowinek szerzyciele b\u0142\u0119dnych nauk i fa\u0142szywych dogmat\u00f3w w\u015br\u00f3d wiernych waszych dalej nie g\u0142osili i publiczne dobro jak zwyczajem ich jest podaj\u0105c jako pow\u00f3d, innych, zw\u0142aszcza prostszych i mniej przezornych, \u0142atwowierno\u015bci nie nadu\u017cywali, tak, a\u017ceby ci zak\u0142\u00f3cenia spokoju pa\u0144stwa i porz\u0105dku spo\u0142ecznego wbrew swej woli nie stawali si\u0119 \u015blepymi wykonawcami i sprawcami. <\/span>
3. Tych fa\u0142szywych nauczycieli podst\u0119pno\u015b\u0107, dla dobra i pouczenia wiernych Chrystusowych, winna zaiste w jasnych s\u0142owach by\u0107 wykrywan\u0105, a zda\u0144 ich fa\u0142sz wyrokami i niezbitymi zasadami Pisma \u015bw., jak i \u015bwi\u0119tej i powa\u017cnej Ko\u015bcio\u0142a tradycji, pewnymi dowodami w silny spos\u00f3b winna by\u0107 zbijan\u0105. Na podstawie tych najczystszych \u017ar\u00f3de\u0142 (z kt\u00f3rych katolicki kler rodzaju \u017cycia porz\u0105dek i przestrogi, maj\u0105ce by\u0107 ludowi dawane, w naukach czerpa\u0107 winien) na pewno wiemy, \u017ce <\/span>pos\u0142usze\u0144stwo, kt\u00f3re ze strony ludzi nale\u017cy si\u0119 ustanowionym od Pana Boga w\u0142adzom, jest prawem bezwzgl\u0119dnym, kt\u00f3remu nikt, chyba, gdyby si\u0119 zdarzy\u0142o, i\u017c one co\u015b boskiemu i Ko\u015bcio\u0142a prawu przeciwnego rozkazuj\u0105, sprzeciwia\u0107 si\u0119 nie mo\u017ce. „Ka\u017cda istota – powiada Aposto\u0142 – wy\u017cszym w\u0142adzom winna by\u0107 podleg\u0142\u0105. Nie ma bowiem w\u0142adzy, jak tylko od Boga, te za\u015b kt\u00f3re s\u0105, od Boga ukszta\u0142towane s\u0105. Dlatego kto w\u0142adzy op\u00f3r stawia, Bo\u017cemu rozkazowi op\u00f3r stawia…<\/strong> Ulegajcie wi\u0119c konieczno\u015bci nie tylko dla gniewu, ale i dla sumienia” (Rzym 13, 1.2.5). Podobnie i \u015bw. Piotr (1 P 2, 13) wszystkich wiernych poucza, \u017ce wszelkiemu ludzkiemu stworzeniu winni ulega\u0107 dla Pana Boga, czy to kr\u00f3lowi, jako najdostojniejszemu, czy to prze\u0142o\u017conym, jako przez niego ustanowionym, „albowiem – powiada – taka jest wola Bo\u017ca, a\u017ceby\u015bcie, dobrze czyni\u0105c, do milczenia doprowadzili nieroztropnych ludzi nie\u015bwiadomo\u015b\u0107”. Kt\u00f3re to upomnienia \u015bwi\u0119cie zachowuj\u0105c, pewnym jest, i\u017c pierwsi chrze\u015bcijanie, chocia\u017c w\u015br\u00f3d gro\u017anych prze\u015bladowa\u0144, nawet rzymskim cesarzom i nienaruszalno\u015bci cesarstwa dobrze si\u0119 zas\u0142ugiwali. „\u017bo\u0142nierze chrze\u015bcijanie – m\u00f3wi \u015bw. Augustyn – s\u0142u\u017cyli cesarzowi niewiernemu: gdzie rozchodzi\u0142o si\u0119 o spraw\u0119 Chrystusowa, uznawali tylko Tego, kt\u00f3ry jest w niebiesiech. Rozr\u00f3\u017cnili Pana Wiecznego od pana doczesnego” (\u015aw. Augustyn: O Psalmie 124). <\/span>
4. T\u0119 zasad\u0119, jak wiecie, Wielebni Bracia, Ojcowie \u015awi\u0119ci stale g\u0142osili; jej zawsze uczy\u0142 i uczy Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki; o niej wreszcie pierwsi wierni Chrystusowi pouczeni, w taki spos\u00f3b \u017cyli i dzia\u0142ali, \u017ce chocia\u017c pod\u0142o\u015bci i wiaro\u0142omstwa zbrodnia w\u015br\u00f3d poga\u0144skich \u017co\u0142nierzy si\u0119 zagnie\u017adzi\u0142a, nigdy jednak w legionach chrze\u015bcijan. Odno\u015bnie do tego powiada Tertulian: „Oskar\u017caj\u0105 nas o obraz\u0119 majestatu cesarskiego, nigdy jednak Albinianami, ani Nigrianami, lub Cassianami nie byli chrze\u015bcijanie. Ale ci sami, kt\u00f3rzy na bo\u017ck\u00f3w wczoraj jeszcze przysi\u0119gali, kt\u00f3rzy dla nich ofiary sk\u0142adali i przyrzekali, kt\u00f3rzy chrze\u015bcijan cz\u0119stokro\u0107 skazywali, wrogami jego (cesarza) si\u0119 stali. Chrze\u015bcijanin niczyim nie jest wrogiem, tym mniej cesarza, o kt\u00f3rym poniewa\u017c wiemy, \u017ce od Boga ustanowiony, winien go kocha\u0107 i szanowa\u0107 i \u017cyczy\u0107 mu zdrowia”. W ten spos\u00f3b odzywaj\u0105c si\u0119 do Was, Wielebni Bracia, chcemy Wam to powiedzie\u0107 nie dlatego, a\u017ceby te rzeczy nie by\u0142y Wam wiadome, albo \u017ceby\u015bmy si\u0119 obawiali, \u017ce nie macie dosy\u0107 gorliwo\u015bci w g\u0142oszeniu i rozszerzaniu zasad zdrowej nauki co do <\/span>pos\u0142usze\u0144stwa, kt\u00f3re poddani prawemu monarsze s\u0105 winni<\/strong>, ale dlatego, a\u017ceby\u015bcie tym \u0142atwiej zrozumieli, jakie jest usposobienie nasze wzgl\u0119dem Was i jak dalece pragniemy, a\u017ceby wszyscy tego Kr\u00f3lestwa duchowni czysto\u015bci\u0105 nauki, \u015bwiat\u0142em roztropno\u015bci i \u015bwi\u0119to\u015bci\u0105 \u017cycia tak dalece si\u0119 odznaczali, by wszyscy ich mieli za nienagannych. W ten spos\u00f3b wszystko, jak mamy nadziej\u0119, pod\u0142ug naszego \u017cyczenia szcz\u0119\u015bliwie p\u00f3jdzie. Pot\u0119\u017cny wasz cesarz \u0142askawie wzgl\u0119dem Was post\u0119powa\u0107 b\u0119dzie; wstawienia nasze, kt\u00f3rych nie omieszkamy i \u017c\u0105dania wasze co do dobra religii katolickiej, kt\u00f3r\u0105 wasze Kr\u00f3lestwo wyznaje i kt\u00f3rej swojej opieki nigdy nie zaprzecza\u0107 obieca\u0142, zawsze \u0142askawie wys\u0142ucha. „Ci, kt\u00f3rzy prawdziwie m\u0105drymi s\u0105, b\u0119d\u0105 Was s\u0142usznie chwalili, a nieprzyjaciele zaniepokojeni b\u0119d\u0105, nie maj\u0105c nic z\u0142ego do powiedzenia o nas”. Tymczasem oczy do nieba wznosz\u0105c, Boga za Was b\u0142agamy, a\u017ceby ka\u017cdego z Was boskich cn\u00f3t zasobami coraz wi\u0119cej wzbogaca\u0142 i nape\u0142nia\u0142. „I Was zawsze w sercu nosz\u0105c, upominamy, a\u017ceby\u015bcie nas rado\u015bci\u0105 przepe\u0142niali; to samo czy\u0144cie, t\u0119 sam\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 maj\u0105c, wzajemnie to samo czuj\u0105c, opowiadajcie wszyscy to, co zdrowej nauki dotyczy, s\u0142owa zdrowego, nienagannego powiernictwa strze\u017ccie, b\u0105d\u017acie jednego ducha zgodnymi wsp\u00f3\u0142pracownikami wiary ewangelicznej”. Wreszcie bez przestanku m\u00f3dlcie si\u0119 do Pana za nami, kt\u00f3rzy apostolskie b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo, ojcowskiej mi\u0142o\u015bci zak\u0142ad Wam i wiernym pieczy waszej powierzonym najmi\u0142o\u015bciwiej udzielamy. […]<\/span><\/p>\n(podkre\u015blenia autora wpisu, t\u0142umaczenie tekstu <\/span>st\u0105d<\/a>)<\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n
W punkcie drugim papie\u017c pisze o swojej odezwie do biskup\u00f3w polskich, napisanej jeszcze w czasie Powstania Listopadowego, kt\u00f3ra by\u0142a tak zdecydowana, \u017ce nawet rosyjski feldmarsza\u0142ek Iwan Dybicz uzna\u0142, \u017ce nie nale\u017cy jej rozpowszechnia\u0107.
Pod jasnog\u00f3rskim szczytem, w centralnym jego miejscu, znajdowa\u0142 si\u0119 w XIX wieku pomnik rosyjskiego cara<\/a>. Nie wiem, czemu ko\u015bci\u00f3\u0142 nie stan\u0105\u0142 w jego obronie i zast\u0105piono go inn\u0105, o wiele mniej okaza\u0142\u0105 figur\u0105. Miejmy za to nadziej\u0119, \u017ce Rada Miasta Cz\u0119stochowy rozprawi si\u0119 na dobre z dziewi\u0119tnastowiecznym Palikotem.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"M\u00f3j brat mieszka przy ulicy Czartoryskiego. Zastanawiam si\u0119, czy Rada Miasta Cz\u0119stochowy nie powinna si\u0119 zaj\u0105\u0107 zmian\u0105 nazwy ulicy, bo przecie\u017c ksi\u0105\u017c\u0119 Adam Jerzy Czartoryski i jego ob\u00f3z w otwarty spos\u00f3b krytykowali encyklik\u0119 papiesk\u0105 i namawiali do tego, by stawi\u0107 czo\u0142a ekskomunice, niczym Palikot w czasach wsp\u00f3\u0142czesnych.9 czerwca 1832 roku, maj\u0105c w pe\u0142nej troski pami\u0119ci… Czytaj dalej Ulica Czartoryskiego<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_crdt_document":"","footnotes":""},"categories":[],"tags":[9,82,11,14],"class_list":["post-196","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","tag-historia","tag-kosciol","tag-polityka","tag-polska","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.anglista.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/196","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.anglista.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.anglista.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anglista.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anglista.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=196"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.anglista.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/196\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.anglista.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=196"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anglista.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=196"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anglista.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=196"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}